Home / صنایع پلی یورتانی / فوم پلی یورتان چیست ؟
پلی یورتان چیست
پلی یورتان چیست

فوم پلی یورتان چیست ؟

فرهنگ واژگان و اصطلاحات فوم پلی یورتان

در دنیای پلی یورتان اگر تازه وارد شده اید و یا اگر در صنایع وابسته به مواد پلی یورتان مشغول به فعالیت هستید و یا حتی اگر به عنوان دانشجو یا محقق در مورد مواد پلی یورتان پژوهش می کنید، ممکن است با اصطلاحات متعددی در رابطه با مواد پلی یورتان مواجه شده اید که مفهوم آن را درک نکرده اید. در اینجا قصد داریم شما را با برخی از این اصطلاحات و واژگان بیشتر آشنا کنیم.

فوم سلول بسته ( Closed cell foam) : ساختار فومی که هر سلول آن دارای دیواره سلولی کامل است. این دیواره ها سلول را بسته نگه داشته و بین سلول ها هیچ راه نفوذی وجود ندارد. فوم سخت ( فوم ریجید ) نمونه از فوم با سلول بسته می‌باشد.
فوم سلول باز ( Open cell foam) : ساختاری نفوذ پذیر است که در آن هیچ مانعی بین سلول ها وجود ندارد به طوری که هوا یا آب به‌راحتی می تواند از داخل آن عبور کند. فوم نرم ( فوم سرد پلی یورتان ) همانند فوم صندلی خودرو یا مبلمان نمونه از فوم با سلول باز می‌باشد.
زمان کرمی شدن ( Cream time) : فاصله زمانی بین خروج مواد مخلوط شده پلی یورتان و شروع فوم شدن را کرم تایم گویند. در این مرحله سطح مایع تغییر می‌کند و معمولا به خاطر اشباع شدن محلول با حباب های گاز، فوم رنگ روشن تری به خود می گیرد.
زمان قالب‌گیری ( Demould time): زمان بین تزریق مخلوط مواد پلی یورتان در داخل قالب تا زمان خارج کردن قالب بدون اینکه تغییری در وضعیت فوم حاصل شود زمان قالب‌گیری گویند. یعنی فوم کاملاً خودش را گرفته باشد و ادامه عمل فوم شدن تغییر شکلی در آن ایجاد نکند.
سختی سنج ( Durometer): دستگاهی برای اندازه‌گیری درجه سختی محصول فوم پلی یورتان شامل shore A برای فوم نرم پلی یورتان و Shore D برای جسم سخت.
نقطه افروزش ( Flash point): درجه حرارتی که در آن مایع به اندازه‌ای بخار بر روی سطح خود ایجاد می‌کند تا مخلوط آن با هوا قابل اشتعال باشد. به‌عنوان‌مثال دمای افروزش بنزین منفی ۴۳- درجه سانتی‌گراد است اما سوخت دیزل بالای ۵۲ درجه سانتی‌گراد است که نشان‌دهنده خطر شعله‌وری بالای بنزین است.
تردی فوم ( Friability): اصطلاحی است که در فوم سخت پلی یورتان به کار می‌رود. این اصطلاح نشان‌دهنده اثرات درهم شدن، پولک پولک شدن یا پودر شدن آن است وقتی‌که آن را می سابیم.
گروه عاملی ( Functionality ) : در شیمی پلی یورتان به تعداد گروه های فعال هیدروکسیل پلی ال و یا NCO ایزوسیانات اطلاق می‌شود.
زمان ژلی شدن ( Gel time ): وقتی فوم پلی یورتان پس از تولید به میله می‌چسبد و هنگام بیرون آوردن رشته رشته و نخ مانند می‌شود.
عدد هیدروکسیل ( Hydroxyl Number): این شماره نشان‌دهنده میزان گروه هیدروکسیل قابل‌دسترس در واکنش است. این شماره با تعداد میلی‌گرم‌های هیدروکسید پتاسیم که معادل است با میزان هیدروکسیل موجود در یک گرم از نمونه برابر است.
شاخص ایزوسیانات ( Isocyanate Index): شاخص ایزوسیانات به استوکیومتری واکنش پلی یورتان مربوط می‌شود. شاخص ۱۰۰ به معنی است که تمام ایزوسیانات ازلحاظ تئوری دقیقا با ماده های دارای هیدروژن فعال ( هیدروکسیل پلی ال ) واکنش داده باشد. در عمل، مقدار اضافی ایزوسیانات در واکنش به کار برده می‌شود.
فوم اینتگرال ( Integral skin foam ) : به فوم پلی یورتانی که دانسیته پوسته خارجی آن از پوسته قسمت داخلی آن بیشتر است، همانند فوم غربیلک فرمان خودرو یا زیر آرنجی دسته صندلی اداری، فوم اینتگرال گویند.
وزن مولکولی ( Molecular weight) : وزن مولکولی پلی ال که وزن میانگین آن است زیرا پلیمر دارای زنجیرهایی با طول متفاوت هستند.
پیش پلیمر (Prepolymer): محصول به‌دست‌آمده از واکنش پلیمر شدن ناقص که از واکنش پلی ال و ایزوسیانات حاصل می‌شود. این محصول شامل گروه NCO باقیمانده در پلیمر است که با انجام واکنش‌های دیگر که با پلی ال یا آب انجام می‌دهد به‌صورت محصول نهایی درمی‌آید.
مواد جدا کننده ( Release agent ): ماده‌ای که در قالب استفاده می‌شود تا از چسبندگی فوم پلی یورتان به قالب اجتناب گردد و فوم به‌راحتی از داخل قالب جدا گردد.
زمان رایز ( Rise time) : فاصله زمانی بین لحظه تزریق فوم در داخل قالب تا لحظه پایان رشد فوم به رایز تایم یا زمان رایز فوم پلی یورتان معروف است.
ساندویچ پانل ( Sandwich panel) : پانل های تولید شده که در آن فوم پلی یورتان بین دولایه ورق فلزی یا چوب قرار دارد.
سوختن فوم ( Scorch): گاهی اوقات گرما حاصل از واکنش پلی یورتان منجر به سوختن و تغییر رنگ فوم به قهوه‌ای تیره ( به‌خصوص مرکز فوم ) می‌شود. این حالت بیشتر در فوم بلوکی ( slab stock) که وزن فوم تولید بالاست و منجر به ایجاد گرمای زیادی در داخل فوم پلی یورتان می‌کند اتفاق می‌افتد. افزودن مواد کند سوز به پلی ال کمک زیادی در به تأخیر انداختن شعله و اجتناب از آتش‌سوزی می‌کند.
شکاف در فوم ( Split): ایجاد شکاف‌های ناخواسته در ساختمان فوم تولید شده به دلیل سرعت بالای تولید گاز در فوم در مقایسه با عمل پلیمریزه شدن و ژل شدن فوم پلی یورتان اتفاق می‌افتد.
مواد فعال سطحی ( Surfactant) : مواد افزودنی به پلی ال که باعث کاهش کشش سطحی مایعات می‌شود. مواد فعال سطحی امکان نفوذ پذیری و همگن و یکنواخت کردن ترکیب پلی یورتان را بیشتر و همچنین فوم را خلال رشد، پایدار نگه می‌دارد.
ویسکوزیته ( Viscosity) : ویسکوزیته یا گرانروی توسط وزن مولکولی و ساختار مولکولی پلی ال مشخص می‌شود و یکی از خواص فیزیکی مهم پلی یورتان محسوب می‌شود. واحد ویسکوزیته سانتی پواز می‌باشد. هر چه ویسکوزیته پلی ال بیشتر باشد، پمپ دستگاه تزریق نیاز به فشار بیشتری برای انتقال پلی ال از تانک به سر هد دارد. همچنین ویسکوزیته پلی ال با افزایش دما کاهش می‌یابد به همین دلیل زمانی که ویسکوزیته پلی ال بالاست به‌منظور اجتناب از وارد آمدن فشار به پمپ‌ها و استهلاک دستگاه تزریق فوم پلی یورتان، لازم است دمای پلی ال را تا حدی افزایش دهیم.
حفره ( Void): گاهی اوقات بنا به کیفیت نامناسب مواد پلی یورتان و یا عدم تزریق مناسب تزریق یا قالب‌گیری فوم، حفره‌هایی در داخل یا سطح فوم پلی یورتان ایجاد می‌شود. با تنظیم کاتالیست و افزودنی های موجود در پلی ال می توان مشکل ایجاد حفره در فوم پلی یورتان را رفع نمود.

این مطلب هم مطالعه کنید

مضرات ایزوسیانات

ایمنی و بهداشت کار با ایزوسیانات

نکات ایمنی کار با مواد پلی یورتان ، ایزوسیانات و TDI ایزوسیانات ها ترکیباتی شامل …

یک دیدگاه

  1. خدا قوت
    خیلی مفید و مختصر بود
    اگر در مورد دیگر محصولات مرتبط هم توضیحاتی به این شکل بذارید عالی میشه
    موفق باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *